Skąd się biorą formaldehyd i benzen w naszych domach?
Formaldehyd i benzen to lotne związki organiczne (LZO), które mogą być obecne w powietrzu w pomieszczeniach nawet w stężeniach szkodliwych dla zdrowia. Formaldehyd uwalnia się przede wszystkim z mebli wykonanych z płyt wiórowych i MDF, wykładzin podłogowych, farb, lakierów, a także z dymu papierosowego i niektórych kosmetyków. Benzen z kolei pojawia się w wyniku spalania – w spalinach samochodowych wpuszczanych do garaży, dymie tytoniowym, ale także w klejach, rozpuszczalnikach i farbach. Oba te związki zaliczane są do substancji rakotwórczych, a ich długotrwałe wdychanie może prowadzić do bólów głowy, podrażnienia dróg oddechowych, alergii, a nawet poważniejszych chorób. Dlatego tak ważne jest, aby w zamkniętych pomieszczeniach zadbać o naturalne mechanizmy ich usuwania. Jednym z najprostszych i najprzyjemniejszych sposobów jest wprowadzenie odpowiednich roślin doniczkowych.
Rośliny, które najskuteczniej oczyszczają powietrze
Badania NASA z lat 80. XX wieku, a także późniejsze prace naukowe, potwierdziły, że wiele popularnych roślin doniczkowych ma zdolność absorbowania formaldehydu i benzenu. Proces ten zachodzi głównie przez liście (wchłanianie przez aparaty szparkowe), ale również przez mikroorganizmy żyjące w strefie korzeniowej. Poniżej przedstawiamy gatunki o udowodnionej skuteczności.
- Skrzydłokwiat (Spathiphyllum) – jedna z najefektywniejszych roślin w walce z formaldehydem i benzenem. Według badań laboratoryjnych potrafi obniżyć stężenie tych związków nawet o kilkadziesiąt procent w ciągu 24 godzin. Dodatkowo dobrze znosi półcień i kwitnie niemal przez cały rok.
- Chryzantema doniczkowa (Chrysanthemum morifolium) – naturalny „oczyszczacz” powietrza o wysokiej skuteczności wobec benzenu i formaldehydu. Wymaga stanowiska słonecznego i regularnego podlewania, ale odwdzięcza się intensywnym kwitnieniem i poprawą mikroklimatu.
- Dracena (Dracaena spp.) – wiele gatunków draceny (np. Dracaena marginata, Dracaena deremensis, Dracaena fragrans) jest skutecznych wobec obu związków. Roślina preferuje rozproszone światło i nie wymaga częstego podlewania. Usuwa także inne LZO, np. trichloroetylen.
- Bluszcz pospolity (Hedera helix) – pnącze o udowodnionej zdolności do filtracji formaldehydu. Badania wykazały, że bluszcz absorbuje ten związek bardzo efektywnie, a dodatkowo łatwo go uprawiać w wiszących doniczkach. Należy jednak pamiętać, że liście bluszczu są trujące dla zwierząt.
- Sansewieria (wężownica, Sansevieria trifasciata) – niezwykle wytrzymała roślina, która usuwa formaldehyd i benzen, a przy tym produkuje tlen również w nocy (proces CAM). Idealna do sypialni. Wymaga minimalnej pielęgnacji – toleruje zarówno słońce, jak i cień.
- Epipremnum złociste (Scindapsus aureus, Pothos) – popularna roślina pnąca, która w badaniach laboratoryjnych wykazała wysoką skuteczność względem formaldehydu. Łatwa w uprawie, szybko rośnie i może być prowadzona jako wisząca lub płożąca.
- Zielistka Sternberga (Chlorophytum comosum) – klasyczna „zielona lilia”, znana z usuwania formaldehydu, a także tlenku węgla. Zielistka jest bezpieczna dla zwierząt i niezwykle łatwa w rozmnażaniu. Najlepiej rośnie w miejscu jasnym, ale nie bezpośrednio nasłonecznionym.
Warto dodać, że skuteczność każdej rośliny zależy od wielu czynników: wielkości liści, wieku, stanu zdrowia, a także ilości światła i wilgotności powietrza. Dlatego najlepiej postawić na kilka gatunków jednocześnie.
Jak skutecznie wykorzystać rośliny do poprawy jakości powietrza?
Aby rośliny doniczkowe mogły efektywnie usuwać formal